Historia Nauru

Cześć!

Nazywam się Wojciech Piestrak.

Opowiadam o świecie na kanale Świat Wciąga.

Daj się zaprosić!

Ten artykuł koncentruje się na historii Nauru. Jeśli interesują Cię pozostałe tematy związane z Nauru, zapraszam do artykułu głównego o tym kraju:

Odkrycie Nauru

Historia Nauru

Dawno, dawno temu Nauru było zamieszkane przez Mikronezyjczyków i Polinezyjczyków, którzy utrzymywali się głównie ze zbierania kokosów, owoców i łowienia ryb.

Pierwszym Europejczykiem, który odkrył Nauru był angielski oficer John Fearn, który w 1798 r płynąc na wielorybniku Hunter z Nowej Zelandii do Chin dostrzegł w oddali wyspę, którą ze względu na ładne widoki i późniejszą życzliwość tubylców, nazwał Wyspą Przyjemną.

Pojawienie się Europejczyków oznaczało też niestety pojawienie się broni palnej. Od tej pory wszelkie spory na wyspie nabrały bardzo krwawego charakteru. Kiedy jeden z wodzów został przypadkowo postrzelony podczas ślubu, wybuchła wojna domowa, która doprowadziła do śmierci jednej trzeciej mieszkańców.

Kolonizacja niemiecka

Wojna ustała dopiero po aneksji Nauru przez Cesarstwo Niemieckie w 1888 roku.

Odkrycie fosforytów

Kopalnie fosforytów w Nauru

Dwanaście lat później dokonano największego odkrycia w historii Nauru – Albert Ellis odkrył, że powierzchnia wyspy składa się z ptasiego guana, z mikroorganizmów morskich, koralowców i wapienia, co w połączeniu spowodowało, że stanowiła najbogatsze źródło fosforytu na świecie. Eksploatacja złóż ruszyła na ogromną skalę i przyciągała światowe mocarstwa.

I wojna światowa

Terytorium mandatowe Nauru

Po wybuchu 1. Wojny Światowej Nauru zostało zajęte przez wojska australijskie. Po wojnie stało się terytorium mandatowym Ligi Narodów pod wspólną administracją Wielkiej Brytanii, Australii i Nowej Zelandii. Potem nastała epidemia grypy i populacja kraju skurczyła się do zaledwie 1000 osób.

II wojna światowa

II wojna światowa w Nauru

W czasie 2. Wojny Światowej Nauru było okupowane przez Japonię i bombardowane przez Amerykanów. Japończycy przejęli kopalnię fosforytu i sprowadzili własną siłę roboczą, natomiast większość ludności tubylczej przesiedlili przymusowo na wyspy Chuuk w Mikronezji, gdzie duża ich część zginęła. Po japońskiej kapitulacji pozostałych przy życiu Naurańczyków sprowadzono z powrotem na wyspę – zmieścili się na jednym statku…

Niepodległość Nauru

Po wojnie Nauru posiadało status terytorium powierniczego ONZ pod administracją Australii, ale w 1968 w ramach brytyjskiej Wspólnoty Narodów uzyskało niepodległość. Od tej pory Nauru mogło samo konsumować zyski z wydobycia fosforytu.

Nauru – najbogatsze państwo świata

Nauru – najbogatszy kraj świata

W złotych czasach, czyli w latach siedemdziesiątych XX wieku dochód na 1 mieszkańca w Nauru wynosił 13 tysięcy ówczesnych dolarów amerykańskich, co było wtedy najwyższym dochodem na świecie. Poziom życia był wyższy niż w Stanach Zjednoczonych – i prawie wszystkie udogodnienia dla mieszkańców fundowało państwo.

Kryzys i katastrofa ekologiczna

Katastrofa ekologiczna

Ale w latach osiemdziesiątych zaczęły się chude czasy:

Złoża zaczęły się wyczerpywać, a wieloletnie wydobycie doprowadziło do niewyobrażalnej katastrofy ekologicznej. 80% powierzchni wyspy zostało całkowicie zniszczone i przypominało krajobraz księżycowy. Rządy stały się niestabilne, kwitła korupcja, zyski wypracowane w poprzedniej dekadzie zostały roztrwonione, a głównym źródłem dochodów stała się pomoc australijskiego rządu.

Środowisko naturalne zostało do lat 80. prawie całkowicie zdegradowane. Nauru oskarżyło o to Australię, bo wiele szkód powstało za czasów jej administracji. W wyniku ugody Australia wypłaciła Nauru ponad 100 milionów dolarów odszkodowania.

Obecnie krajobraz księżycowy we wnętrzu wyspy powoli zarasta – ale pełna rekultywacja zajmie jeszcze wiele dziesiątek lat. I tu jest kolejny problem – bo jedyne tereny nadające się do zamieszkania to wąski, 300-metrowy pas wokół wybrzeża, tymczasem globalne ocieplenie powoduje wzrost poziomu oceanu, co będzie powodowało zalewanie właśnie tego terenu

Nauru – raj podatkowy

Raj podatkowy

W latach dziewięćdziesiątych Nauru stało się rajem podatkowym.

Zniesiono cła, sprzedawano paszporty cudzoziemcom i przymykano oko na pranie brudnych pieniędzy. Centralny Bank Rosji podaje, że mafia rosyjska ulokowała wówczas w Nauru około 70 miliardów dolarów. 

Nauru a Australia

W ciągu 14 lat miało miejsce siedemnaście zmian rządu, Bank Nauru stał się niewypłacalny, aż wreszcie w 2004 r. rząd Australii przejął odpowiedzialność za finanse Nauru. Australijczycy do dziś przygotowują budżet, doradzają w zakresie finansów, rybołówstwa, zdrowia, edukacji oraz reform.

Polityka zagraniczna Nauru

W 1999 Nauru zostało oficjalnym członkiem ONZ, co okazało się świetnym biznesem

Nauru a Chiny i Tajwan

Np. po 20 latach uznawania przez Nauru niepodległości Tajwanu, Nauru nagle zmieniło stanowisko w tej sprawie, za co otrzymało od Chin kontynentalnych 130 milionów dolarów, czyli ponad 10 tysięcy dolarów na jednego mieszkańca. Oczywiście 2 dni później Tajwan zerwał stosunki dyplomatyczne z Nauru, ale trzy lata później przywrócił dobre relacje przekazując Nauru pokaźną pomoc gospodarczą. Oczywiście Nauru natychmiast uznało niepodległość Tajwanu, na co zerwaniem stosunków zareagowały Chiny.

Nauru stało się także czwartym krajem na świecie, który uznał niepodległość Abchazji i Osetii Południowej, a rosyjski dziennik Kommiersant zasugerował, że w tym samym czasie Rosja obiecała Nauru pomoc finansową w wysokości 50 mln dolarów.

W październiku 2014 r. stosunki dyplomatyczne z Nauru nawiązała także Polska.