Jastarnia

Jastarnia to po Helu największa miejscowość na Półwyspie Helskim. Znajduje się mniej więcej w połowie półwyspu, pomiędzy Kuźnicą a Juratą. Do nasady półwyspu jest stąd około 20 km, a do Cypla Helskiego niecałe 15 km.

Bunkry w Jastarni

Bunkry w Jastarni

Bunkry w Jastarni to kilka ciekawych schronów i dawnych obiektów wojskowych w Jastarni.Pełna nazwa tego miejsca to Skansen Fortyfikacji "Ośrodek Oporu Jastarnia". Gdzie to jest? Skansen znajduje się: pomiędzy Kuźnicą a Jastarnią, 3,5 km od centrum Jastarni 4 km od...

Granica w Jastarni (1772-1793)

Granica w Jastarni (1772-1793)

Granica w Jastarni istniała w 18. wieku i była granicą państwową pomiędzy Polską a Prusami. Istniała 21 lat, w latach 1772-1793. Wcześniej istniała w tym miejscu granica między Starostwem Puckim, a częścią Półwyspu Helskiego należącą do Gdańska. Granica w Jastarni...

Atrakcje w Jastarni

Jastarnia znajduje się pomiędzy Zatoką Pucką, a otwartym Bałtykiem, co zapewnia dostęp do wody z dwóch stron. Już samo to sprawia, że Jastarnia (wraz z innymi miejscowościami na Półwyspie Helskim) wyróżnia się bardzo na tle całego polskiego Wybrzeżu.

W okolicach Jastarni jest sporo atrakcji i ciekawych miejsc:

Plaża w Jastarni

Plaża nad otwartym Bałtykiem jest oddzielona od miasta wąskim pasem sosnowego lasu. Jego szerokość to mniej więcej 150 metrów.

Przez las prowadzi kilka ścieżek, prowadzących do poszczególnych zejść na plażę.

Plaża w Jastarni jest oczywiście piaszczysta i dość szeroka (ok 50 metrów)

Zatoka Pucka

Piaszczysta plaża w Jastarni znajduje się również nad Zatoką Pucką. Jest znacznie węższa niż ta nad Bałtykiem, ale za to zapewnia dostęp do spokojniejszej i nieco cieplejszej zatoki. Woda jest płytka i świetnie nadaje się do sportów wodnych, zwłaszcza windsurfingu i kitesurfingu.

Molo w Jastarni

Molo w Jastarni to główny punkt spacerowy, którego właściwie nie sposób pominąć – w końcu i tak trafi się na molo.

Ma 120 metrów długości i rozpościerają się z niego piękne widoki na Zatokę Pucką. Widać też plażę, a jeśli pogoda sprzyja – także dziesiątki kolorowych żagli i latawców oraz fanów windsurfingu i kitesurfingu.

Molo znajduje się na przedłużeniu ulicy Stelmaszczyka, jednej z głównych ulic Jastarni. Dokładnie na drugim końcu tej ulicy jest dworzec PKP (oba miejsca dzieli 650 metrów).

Molo to stosunkowo nowa atrakcja Jastarni – powstało w 2005 roku.

Port i marina w Jastarni

Port w Jastarni znajduje się nad Zatoką Pucką. Można zobaczyć w nim liczne kutry rybackie oraz cumujące w nim łodzie i jachty.

Port w Jastarni powstał w latach 1926-1931, jeszcze przed budową Portu Wojennego w Helu. Mimo swoich niewielkich rozmiarów, był istotnym portem II RP. Służył głównie rybakom i żegludze przybrzeżnej, ale zbudowano go tak, by mogły do niego zawijać także małe okręty wojenne.

Tor wodny do portu w Jastarni pogłębiono do 5 metrów. W przeciwieństwie do portu w Pucku i przystani w Kuźnicy, aby do niego wpłynąć, nie trzeba pokonać Mewiej Rewy (niezwykłej mielizny, ciągnącej się w poprzek Zatoki Puckiej).

Po utworzeniu Rejonu Umocnionego Hel i militaryzacji okolic Helu w 1936, port w Jastarni stał się głównym portem cywilnym na Półwyspie Helskim. Był też wykorzystywany (i bombardowany) podczas Obrony Helu we wrześniu 1939 roku.

Latarnia morska Jastarnia

Latarnia morska w Jastarni jest jedną z dwóch czynnych latarni na Półwyspie Helskim (drugą jest latarnia morska w Helu, a najbliższą latarnią na zachód od Jastarni jest Latarnia morska Rozewie).

Jest to najniższa latarnia morska w Polsce. Ma zaledwie 13,3 m wysokości, mniej więcej tyle, co 4-piętrowy budynek. Jej kolumna, osadzona na betonowym cokole, to metalowy walec o średnicy 1,6 m, pomalowany w biało-czerwone pasy.

Nie można jej zwiedzać w środku, ale można podejść do jej podstawy.

Nie jest to pierwsza latarnia morska w Jastarni. Jej poprzedniczka była prawie dwukrotnie wyższa (25 m) i powstała na przełomie 1938 i 1939 roku. Istniała jednak zaledwie kilka miesięcy, bo już we wrześniu została wysadzona przez polskie wojsko. Chodziło o to, by uniemożliwić Niemcom używanie latarni jako punktu namiarowego dla artylerii. Podobny los spotkał zresztą latarnię morską w Helu.

Więcej o drugiej wojnie światowej na Półwyspie Helskim przeczytasz w artykule: Obrona Helu.

W latach 1872-1936 istniała jeszcze inna latarnia z Jastarnią w nazwie – Latarnia Morska Jastarnia Bór, choć właściwie była odległa od Jastarni o 8 km. W 1936 roku wyszła z eksploatacji, a w 1939 roku została zniszczona, tak jak pozostałe latarnie na półwyspie.

Obecna latarnia morska w Jastarni powstała w 1950 roku.

Ścieżka przyrodnicza Torfowe Kłyle

Ścieżka Torfowe Kłyle znajduje się koło sklepu Biedronka, blisko przystanku kolejowego Jastarnia Wczasy.

Długość ścieżki to niecałe 2 kilometry:

  • Pierwszym przystankiem jest wieża widokowa, do której można też dojechać rowerem.
  • Dalsza część trasy nadaje się bardziej do pieszej wędrówki. Prowadzi w pobliże brzegu Zatoki Puckiej oraz do fragmentu lasu dębowego.

Rezerwat Torfowe Kłyle

Znajduje się tu rezerwat Torfowe Kłyle.

Z języka kaszubskiego oznacza to torfowe doły zalane wodą.

I rzeczywiście, Torfowe Kłyle leżą w najszerszym miejscu środkowej części Półwyspu Helskiego, na największej równinie u brzegów Zatoki Puckiej. To piękne miejsce, nieco na uboczu od wakacyjnego zgiełku Jastarni.

Większość terenu stanowią torfowe łąki. Kiedyś znajdował się tu bagienny las olszowy. Jest to też ciekawe miejsce do obserwacji ptaków.

Skansen Fortyfikacji Ośrodek Oporu „Jastarnia”

Pomiędzy Kuźnicą a Jastarnią znajduje się skansen fortyfikacji. Betonowe schrony powstały wiosną i latem 1939 roku jako linia oporu przed spodziewaną inwazją niemiecką od strony lądu na Rejon Umocniony Hel.

Obecnie znajdują się tu dwie ścieżki dydaktyczne, które łączą poszczególne obiekty:

  • Schron Sęp – bezpośrednio na plaży nad Bałtykiem (wejście nr 39),
  • Schron Saragossa – obok schronu Sęp, na wydmie,
  • Schron Sabała – koło linii kolejowej,
  • Schron Sokół – nad Zatoką Pucką,
  • Lekki schron bojowy
  • Okopy i przeszkody przeciwpancerne

Obiekty można oglądać swobodnie z zewnątrz, a w schronie Sabała znajduje się niewielkie muzeum.

Przeczytaj więcej o skansenie fortyfikacji w Jastarni:

Chata rybacka z 1881 roku

W najstarszej części Jastarni, przy ul. Rynkowej 10 znajduje się zabytkowa chata rybacka z 1881 roku. Do jej budowy wykorzystano materiały z rozbitych statków.

Wewnątrz znajduje się wystawa dawnych sprzętów rybackich oraz domowych. Najstarsze eksponaty sięgają 15. wieku.

Muzeum działa w sezonie, od czerwca do września.

Inne ciekawe miejsca

Granica w Jastarni

Przez Jastarnię przechodziła kiedyś granica państwowa pomiędzy Polską a Prusami. Istniała 21 lat, w latach 1772-1793.

Wszystko zaczęło się w 1526 roku, kiedy Zygmunt Stary podporządkował miasto Hel (wraz z częścią półwyspu) miastu Gdańsk. Obie części Półwyspu Helskiego nadal należały do Polski, ale na innych zasadach:

  • zachodnia była częścią Starostwa Puckiego,
  • a wschodnia należała do Gdańska.

W czasie pierwszego rozbioru Rzeczypospolitej w 1772 roku, Prusy przyłączyły do siebie całe polskie Pomorze – ale bez Gdańska i terenów do niego należących, a zatem bez Helu i połowy Półwyspu Helskiego. Dlatego granica w Jastarni stała się granicą państwową – aż do 1793 roku, kiedy to wraz z drugim rozbiorem, Prusy zagarnęły Gdańsk i resztę półwyspu.

Dawniej na linii granicznej istniał rów oraz płot. Dziś nie ma już po nich śladu, ale istnieje w tym miejscu tablica informacyjna.

Przeczytaj więcej o dawnej granicy w Jastarni.

Bateria przeciwlotnicza „Jastarnia”

Na południowy krańcu Jastarani, ok 1 km od portu, idąc w stronę Juraty, znajduje się dawna bateria przeciwlotnicza “Jastarnia”. Znajduje się blisko zejścia na plażę nr 54.

Została wybudowana przez Niemców w 1940 roku, w czasie II wojny światowej. Była wyposażona w broń przeciwlotniczą, reflektory i radar. Jej celem był ostrzał wrogich samolotów oraz niewielkich okrętów wojennych.

Jest to jeden z kilku podobnych obiektów na Półwyspie Helskim.

Dziś istnieje jeszcze schron kierowania ogniem oraz pozostałości stanowisk armat przeciwlotniczych.

Lotnisko w Jastarni

W Jastarni istnieje niewielkie trawiaste lotnisko. Obsługuje m.in. loty widokowe nad Półwyspem Helskim.

Znajduje się na północny zachód od Jastarni, w stronę Kuźnicy.

Transport

Jastarnia znajduje się mniej więcej w połowie Półwyspu Helskiego, pomiędzy Kuźnicą a Juratą i pomiędzy otwartym Morzem Bałtyckim a Zatoką Pucką. Do nasady półwyspu jest stąd około 20 km, a do Cypla Helskiego niecałe 15 km.

Pociągiem do Jastarni

Do Jastarni można się dostać pociągiem. Istnieją dwa przystanki w Jastarni:

  • Jastarnia
  • Jastarnia Wczasy

Przeczytaj więcej o pociągach na Półwyspie Helskim.

Tramwaj wodny

Do Jastarni można się dostać także drogą morską, m.in.:

  • Gdynia – Jastarnia – kursuje tramwaj wodny. Rejs trwa około 1,5 godziny.
  • Hel – Jastarnia – kursuje tramwaj wodny. Rejs trwa około 1 godziny.

Samochodem do Jastarni

Do Jastarni prowadzi droga wzdłuż Półwyspu Helskiego. Latem bywa zatłoczona.

Odległości drogowe:

Jastarnia – Hel

13,5 km

Jastarnia – Jurata

3 km

Jastarnia – Kuźnica

8 km

Jastarnia – Chałupy

13 km

Jastarnia – Władysławowo

21 km

Jastarnia – Puck

30 km

Jastarnia – Gdynia

60 km

Jastarnia – Gdańsk

81 km

Historia i ciekawostki

Liczba mieszkańców

Jastarnia to po Helu największa miejscowość na Półwyspie Helskim. Ma około 3000 stałych mieszkańców.

Jastarnia jest miastem i posiada prawa miejskie od 1973 roku.

Do 2017 roku jurata oraz Kuźnica były formalnie częścią Jastarni.

Historia Jastarni

Jastarnia przez wieki była niewielką wioską rybacką. Najstarsze zapiski o osadzie w tym miejscu pochodzą z 1378 roku (czasy krzyżackie).

Jastarnia funkcjonowała pod wieloma nazwami: Osternäs (1378), Zesterna (1570), Hestarnia (1627), Jastarnia (1595 i 1678).

Od 1525 roku Jastarnia była przedzielona granicą na część należącą do Starostwa Puckiego oraz do Gdańska. W związku z tym rozwinęły się dwie osobne osady: Jastarnia Pucka i Jastarania Gdańska (Bór). W latach 1772-1793 była to granica państwowa pomiędzy Prusami a Rzeczpospolitą.

Zobacz więcej: Granica w Jastarni

Na początku XX wieku do Jastarni zaczęli przyjeżdżać pierwsi letnicy, a po wybudowaniu linii kolejowej na Półwyspie Helskim w 1921 roku Jastarnia zaczęła powoli zmieniać się z wioski rybackiej w miejscowość turystyczną. Obie części Jastarni uległy stopniowemu połączeniu w jedną osadę.

W latach 1926-1931 zbudowano port rybacki w Jastarni.