Świat Wciąga » Oceania » Nowa Zelandia » Historia Nowej Zelandii » Kto odkrył Nową Zelandię?

Kto odkrył Nową Zelandię?

Nowa Zelandia była jednym z ostatnich odkrytych lądów na Ziemi. I to nie tylko przez Europejczyków, ale przez kogokolwiek, wliczając w to polinezyjskich przodków Maorysów. Kto odkrył Nową Zelandię?


Kto odkrył Nową Zelandię?

Odkrycie polinezyjskie

Nowa Zelandia – niezamieszkany ląd
Polinezyjskie odkrycie Nowej Zelandii

Pierwszymi ludźmi, którzy odwiedzili Nową Zelandię byli polinezyjscy żeglarze (przodkowie Maorysów), którzy przypłynęli tu z tropikalnych wysp Pacyfiku na swoich waka (dwukadłubowych łodziach), pokonując bez map i przyrządów tysiące kilometrów oceanu.

WIĘCEJ: MAORYSI

Wielkie Odkrycia Geograficzne

Gdy w 1492 roku Krzysztof Kolumb dopłynął do Ameryki, oczy Europejskich władców skierowały się najpierw na zachód i to tam rozpoczęli podbój nowych ziem.

Odkrycie Pacyfiku

21 lat po odkryciu Kolumba, po drugiej stronie Przesmyku Panamskiego, hiszpański odkrywca Vasco Nuñez de Balboa jako pierwszy Europejczyk zobaczył Pacyfik.

Zaledwie 6 lat później portugalski żeglarz w służbie hiszpańskiej, Ferdynand Magellan, wyruszył w pierwszą podróż dookoła świata opływając Amerykę Południową i przecinając Pacyfik ze wschodu na zachód.

Od tej pory hiszpańskie i portugalskie statki zapuszczały się coraz dalej, w odległe zakątki Oceanu Spokojnego. Hiszpanie założyli swe bazy na Filipinach, Portugalczycy – na Archipelagu Malajskim.

Czy Portugalczycy odkryli Nową Zelandię?

Czy Portugalczycy odkryli Nową Zelandię?

Czy jest możliwe, by Portugalczycy w XVI wieku mogli odkryć Nową Zelandię? Czy jakiś statek zagnany przez burzę popłynął aż tam, na południe i rozbił się u jej brzegów? Nie ma na to dowodów.

Choć w archiwach hiszpańskich i portugalskich istnieją poszlaki, które pozwalają budować pewne domysły.

Australijski historyk Peter Trickett w swojej książce przedstawił tezę, że do pierwszego europejskiego odkrycia Nowej Zelandii mogło dojść zaledwie 30 lat po odkryciu Ameryki, w 1522 roku.

To wtedy, według Tricketta, portugalski król Manuel I zlecił żeglarzowi o nazwisku Cristavao de Mendonca, tajną misję zbadania wód na południe od Jawy.

Cztery statki podobno opuściły Malakkę i skierowały się tam, gdzie spodziewano się znaleźć legendarną krainę złota, którą Marco Polo opisał w swojej książce ponad 200 lat wcześniej.

Atlas sporządzony przez francuskich kartografów 25 lat po tej wyprawie, na podstawie skradzionych portugalskich map, zawiera podobno szkice wybrzeża na południe od Indonezji, które bardzo przypominają wschodnie wybrzeże Australii. Linia poprowadzona jest zaskakująco daleko na południe, aż w okolice dzisiejszej Adelajdy.

Z kolei na wschodzie jest coś, co przypomina zachodnie wybrzeże Nowej Zelandii.

Trickett sugeruje, że Portugalczycy mogli faktycznie zbadać wschodnie wybrzeże Australii. A potem burza mogła ich zagnać na drugą stronę Morza Tasmana, aż pod Wyspę Północną, i dopiero stamtąd mogło im im się udać odbić z powrotem w stronę Malakki.

Całość wyprawy miała być trzymana w tajemnicy, z obawy przed Hiszpanią, największym rywalem portugalskiego króla.

Podobno znalazły się nawet dowody rzeczowe, w postaci portugalskiego hełmu i kuli armatniej znalezionych w pobliżu Wellington.

Ale do tej historii trzeba podchodzić z najwyższą ostrożnością, bo poza kilkoma wątpliwymi poszlakami, nie ma dowodów na kontakt europejski w XVI wieku, a najbliższe europejskie statki pływały 3 tysiące kilometrów dalej na północ.

Abel Tasman – 1642

Holenderskie odkrycia geograficzne
Żeby znaleźć europejskich odkrywców Nowej Zelandii musimy się przenieść do pierwszej połowy 17. wieku, 120 lat po rzekomej wyprawie portugalskiej.

Pierwszymi Europejczykami, którzy ujrzeli brzegi Nową Zelandię byli Holendrzy biorący udział w wyprawie Abla Tasmana. Wyprawa miała na celu odnalezienie legendarnego południowego kontynentu, Terra Australis. Tasman dowodził dwoma statkami: Heemskerck i Zeehaan.

Terra Australis
Abel Tasman
Odkrycie Tasmanii
Odkrycie Nowej Zelandii

13 grudnia 1642 roku Holendrzy dostrzegli brzeg Nowej Zelandii, zachodnie wybrzeże Wyspy Południowej.

Zakotwiczyli w zatoce Golden Bay, gdzie mieli zamiar zejść na ląd. Ale zanim to zrobili, doszło do starcia z Maorysami, którzy swoim kajakiem staranowali holenderską szalupę. Zginęło 4 Holendrów i prawdopodobnie jeden Maorys, a Tasman rozkazał podnieść kotwicę i odpłynąć.

Starcie Tasmana z Maorysami

Holendrzy popłynęli na północ, wzdłuż zachodniego wybrzeża Wyspy Północnej, ale ani razu nie zeszli na ląd w Nowej Zelandii.

Mimo to za europejskiego odkrywcę Nowej Zelandii uznaje się Abla Tasmana.

Przeczytaj, jak doszło do odkrycia Nowej Zelandii w 1642r., co spotkało Holendrów i dlaczego Abel Tasman nie zszedł nawet na ląd?

Po wyprawie Tasmana pozostała mapa z zaznaczonym, poszarpanym fragmentem zachodniego wybrzeża nowego lądu.

Co właściwie odkrył Tasman? Terra Australis?
Co Maorysi myśleli o Europejczykach?

I to było wszystko, co o Nowej Zelandii Europejczycy wiedzieli przez kolejne 127 lat.

James Cook – 1769

W 1769 roku na Tahiti wyruszyła brytyjska wyprawa pod dowództwem kapitana Jamesa Cooka, której celem była obserwacja tranzytu Wenus.

Tranzyt Wenus
Wyprawa Cooka na Tahiti

Po udanych obserwacjach Cook otworzył tajne rozkazy, które nakazywały mu popłynąć na południe, w celu odkrycia legendarnego Terra Australis. Ale ponieważ taki ląd nie istniał, Cook popłynął następnie na zachód, do Nowej Zelandii, odkrytej przez Tasmana.

James Cook szuka Terra Australis

Tam James Cook stał się pierwszym Europejczykiem, który zszedł na ląd w Nowej Zelandii.

Cook w Nowej Zelandii
Spotkanie Cooka z Maorysami
Maorysi na statku Cooka
Handel z Maorysami

Doszło do kilku krwawych spotkań z Maorysami, ale z czasem kontakty z nimi stały się przyjazne. Ogromnie ważną rolę odegrał w tym Tupaia, tahitański towarzysz Cooka, który rozumiał język Maorysów.

Tupaia, tahitański towarzysz Cooka
Tupaia a Maorysi

Przeczytaj o niezwykłej wyprawie Endeavour kapitana Jamesa Cooka, który w 1769 roku, jako pierwszy Europejczyk, postawił stopę w Nowej Zelandii.

Cook opłynął prawie w całości obie główne wyspy Nowej Zelandii. Dzięki temu, po 127 latach, kraj ten trafił w końcu w całości na europejskie mapy.

Cook udowodnił, że Nowa Zelandia to wyspy, które w żadnym punkcie nie łączą się z Terra Australis.