Świat Wciąga » Afryka » Egipt » Morze Czerwone

Morze Czerwone

Morze Czerwone to morze długie na ponad 2200 km, które oddziela Afrykę od Azji. Jest jednym z 4 “kolorowych mórz”. Kanał Sueski łączy je z Morzem Śródziemnym, a w związku z tym przebiega przez nie jeden z najważniejszych szlaków morskich na świecie.

Dlaczego Morze Czerwone jest czerwone?

Geografia

Morze Czerwone – geografia

Gdzie leży Morze Czerwone?

Morze Czerwone oddziela Afrykę od Azji (a dokładniej od Półwyspu Arabskiego).
Jest połączone z Oceanem Indyjskim poprzez Cieśninę Bab al-Mandab oraz Zatokę Adeńską.

Dostęp do Morza Czerwonego mają:

  • na zachodnim brzegu: Egipt, Sudan, Erytrea i Dżibuti
  • na wschodnim brzegu: Arabia Saudyjska i Jemen,
  • w Zatoce Akaba: Izrael i Jordania.

Długość i szerokość

Morze Czerwone ma charakterystyczny, wydłużony kształt:

  • Jego długość to ponad 2200 kilometrów,
  • a średnia szerokość to tylko 280 kilometrów.

Zatoka Sueska i Zatoka Akaba

Na północy Morze Czerwone rozwidla się na dwie zatoki okalające Półwysep Synaj:

  • Zatokę Sueską, stanowiącą wylot Kanału Sueskiego,
  • oraz Zatokę Akaba, dzięki której niewielki dostęp do tego morza mają Izrael oraz Jordania (Izrael ma 12 kilometrów wybrzeża, a Jordania 26).

Historia i Kanał Sueski

Starożytność

Już od starożytności trasa przez Morze Czerwone była ważnym szlakiem handlowym, którym pływały towary:

  • z Egiptu oraz Cesarstwa Rzymskiego
  • aż do Indii i pośrednio do Chin.

Kanał Sueski

W 1869 roku Morze Czerwone zostało połączone z Morzem Śródziemnym poprzez sztucznie przekopany Kanał Sueski. Dzięki temu stało się jednym z najważniejszych szlaków żeglugowych na świecie, łączącym Europę z Oceanem Indyjskim oraz krajami w Azji bez konieczności opływania Afryki.

Ciekawostki

Najbardziej zasolone morze świata

Morze Czerwone jest najbardziej zasolonym ze wszystkich mórz łączących się z oceanem.

Wpływają na to m.in:

  • niskie opady,
  • wysokie parowanie,
  • wąskie połączenie z Oceanem Indyjsksim

Nie ma rzek

Mimo długiego wybrzeża, do Morza Czerwonego nie wpływa do niego ani jedna znacząca rzeka czy strumień.

Morze tropikalne

Jest to najbardziej na północ wysunięte tropikalne morze na świecie.

Dawne nazwy

Dawne nazwy Morza Czerwonego

Nazwy Morza Czerwonego

Morze Czerwone w swojej historii posiadało bardzo wiele różnych nazw. Wszystko zależy od tego, kto, z której strony i w jakim momencie dziejów na nie spoglądał:

  • Rzymianie nazywali je na przykład Morzem Herkulesa.
  • Po powstaniu islamu było nazywane Morzem Mekki.
  • Nosiło też nazwę Zatoki Arabskiej, Morza Abisyńskiego, Morza Qulzum,
  • a nawet Zatoki Perskiej, choć dzisiaj Zatoka Perska jest zupełnie gdzie indziej.

Przejście Mojżesza przez Morze Czerwone

Jest jeszcze nazwa hebrajska, związana ze słynną historia biblijną. Według niej, po wyjściu z Egiptu, Izraelici pod wodzą Mojżesza przeszli przez Morze Czerwone aż na Półwysep Synaj.

Wielu współczesnych badaczy oryginalnego tekstu uważa, że chodziło nie tyle o Morze Czerwone, ani nawet o Zatokę Sueską, ale o Morze Trzcin albo Morze Sitowia, które mogło wtedy porastać mokradła między Morzem Śródziemnym a Morzem Czerwonym.

Morze Erytrejskie

Starożytni Grecy nazywali je też Morzem Erytrejskim.

Morze Erytrejskie

Nazwa ta dotyczyła jednak większego obszaru i obejmowała:

  • współczesne Morze Czerwone,
  • Zatokę Adeńską,
  • i północno-zachodnią część Oceanu Indyjskiego, (czyli współczesne Morze Arabskie).

Współczesna nazwa państwa Erytrea pochodzi właśnie od tej greckiej nazwy całego tego połączonego akwenu.

Morze Erytrejskie można też z greki przetłumaczyć jako Morze Czerwone. To stąd prawdopodobnie wzięła się jego łacińska nazwa “Mare Rubrum” – Morze Czerwone.

Dlaczego Morze Czerwone jest czerwone?

Czyli kolor czerwony był powiązany z tym morzem już od starożytności. Ale skąd Grecy wzięli tą nazwę? Dlaczego Morze Czerwone jest czerwone?

Oczywiście tak do końca nie mamy pewności. Ale jest kilka ciekawych hipotez.

Dlaczego Morze Czerwone jest czerwone?

Czerwona ziemia

Wersja pierwsza odnosi się do pustyni, a dokładnie do Pustyni Arabskiej, którą starożytni Egipcjanie nazywali podobno Czerwoną Ziemią.

Pustynia ta rzeczywiście przybiera rozmaite odcienie czerwieni, zwłaszcza przed zachodem słońca. Do tego dochodzą czerwone skały oraz czerwone wzgórza otaczające okolice wybrzeża.

To wszystko razem mogło stanowić wystarczający powód, by nazwać sąsiadujące z pustynią morze Morzem Czerwonym, zwłaszcza jeśli te czerwone wzgórza odbijały się od lustra wody (szczególnie podczas zachodów słońca, które zresztą same w sobie, mogą dać efekt czerwonego morza).

Pył pustyni

Wersja druga – podobna do pierwszej (i trochę podobna do jednej z hipotez odnośnie Morza Żółtego) nawiązuje do pyłu pustyni.

Czerwony pył jest nawiewany nad morze, co można stwierdzić zarówno empirycznie, jak i na zdjęciach satelitarnych. W czasie burzy piaskowej może zrobić się tu całkiem czerwono.

Czerwony Lud

Wersja trzecia podaje, że morze wzięło swą nazwę od ludu Himjarytów, którzy podobno byli nazywani Czerwonym Ludem.

Królestwo Himjarytów było położone w dzisiejszym Jemenie, a jego historia rozciąga się na pierwsze stulecie przed naszą erą oraz pięć pierwszych wieków naszej ery.

Co ciekawe, w pewnym momencie, pod koniec czwartego wieku, religią państwową w tym królestwie stał się judaizm.

Edom

I to wiąże się z czwartą hipotezą, według której nazwa “Morze Czerwone” pochodzi od hebrajskiego słowa oznaczającego Edom, czyli krainę w południowej Palestynie, rozciągającą się od Morza Martwego po Zatokę Akaba.

Podobno słowo Edom wiąże się leksykalnie z kolorem czerwonym.

Rafy koralowe

Jest jeszcze wersja piąta, popularna w czasach masowej turystyki w Egipcie.

A według niej nazwa morza pochodzi od czerwonych raf koralowych.

Czerwone sinice Erytrreum Trichodesmium

Ale jeszcze ciekawsza jest wersja szósta, którą można podsumować dwoma słowami: Erytrreum Trichodesmium.

Hipoteza 6. Dlaczego Morze Czarne jest czarne?

Odkrycie

W 1770 roku kapitan James Cook u wybrzeży Australii zaobserwował coś czerwonego, co wyglądało jak długie włókna. (Zrobił to pewnie zresztą nie tyle sam Cook, co Joseph Banks, główny przyrodnik na statku.)

Tak czy inaczej, to dziwne coś zaczęto powszechnie nazywać trocinami morskimi. Od tej pory zauważono je także w różnych innych częściach świata.

Cyjanobakterie

Początkowo uważano że są to rośliny. Dziś wiemy, że są to cyjanobakterie, czyli znane nam także z Morza Bałtyckiego sinice.

Są to naprawdę bardzo niezwykłe organizmy – bakterie zdolne fotosyntezy.

Podobno kiedy 2,5 miliarda lat temu Ziemia była w całości skuta lodem, a stężenie tlenu w atmosferze było ponad 100 tysięcy razy mniejsze niż obecnie, to właśnie sinice były organizmami, które w dużej mierze przyczyniły się do produkcji tlenu na Ziemi.

Kolonie sinic

Na świecie istnieje wiele gatunków sinic, natomiast w Morzu Czerwonym żyje ich czerwonawa wersja – właśnie Erytrreum Trichodesmium.

Mimo, że są to bakterie, to widać je gołym okiem – właśnie w postaci włókien, które składają się z setek połączonych komórek. Włókna z kolei łączą się w większe kolonie i trzymają blisko siebie na powierzchni wody.

Zakwit sinic

W sprzyjających warunkach, kiedy woda jest nieruchoma, a jej temperatura przekracza 27 stopni, dochodzi do zakwitów cyjanobakterii, które szybko się mnożą, i łączą w gigantyczne kolonie, o rozmiarach liczonych w kilometrach.

Woda wydaje się wtedy czerwono-brązowa i trwa to nawet do kilku miesięcy.

W 1892 roku zakwit w Morzu Czerwonym miał prawie 500 km długości. W obecnych czasach takie czerwone plamy można wykrywać na przykład przez satelity.

Zmiany klimatu

Według biologów, zmiany klimatu oraz zanieczyszczenie mórz będą prawdopodobnie oznaczać coraz lepsze warunki dla sinic, a więc Morze Czerwone stanie się jeszcze bardziej czerwone.

Kolorowe strony świata

Istnieje jeszcze hipoteza związana ze stronami świata. Według niej, w niektórych językach azjatyckich strony świata utożsamiane są z kolorami. Tak mogło być też w przypadku języka perskiego. Dla ludzie żyjących w starożytnym Imperium Perskim:

  •  Morze Czerwone leżało na południu – a południe jest utożsamiane właśnie z czerwienią,
  •  Morze Czarne leżało na północy – a północ jest utożsamiana właśnie z kolorem czarnym.

Więcej o tej hipotezie przeczytasz w artykule o Morzu Czarnym.

 

Morze Czerwone

Cześć!

Nazywam się Wojciech Piestrak.

Opowiadam o świecie na kanale Świat Wciąga.

Daj się zaprosić!