Świat Wciąga » Oceania » Nowa Zelandia » Orzeł Haasta

Orzeł Haasta

Orzeł Haasta był ogromnym gatunkiem orła, endemicznym dla Nowej Zelandii.

Nim Maorysi przybyli do Nowej Zelandii, orły Hasta były jedynymi wrogami gigantycznych nowozelandzkich ptaków moa.
Orzeł Haasta
Moa

Odkrycie

W 1871 roku orzeł Haasta został opisany przez słynnego niemieckiego geologa Juliusa von Haasta, który przeanalizował kości odkryte na dawnym mokradle.

Największy orzeł w historii

Był to największy i najcięższy orzeł, jaki kiedykolwiek latał na Ziemi.

Jego waga mogła dochodzić do 17 kg, prawie dwukrotnie więcej niż u najcięższych żyjących orłów.

Pod względem wagi oraz długości był nawet większy niż największe współcześnie żyjące sępy – choć prawdopodobnie miał nieco krótsze skrzydła, przekraczające 2,5 metra – co i tak jest imponującym wynikiem. Krótsze skrzydła, w stosunku, do wagi, mogły pomagać orłowi Haasta w przemieszczaniu się po gęstych lasach i zapewniały zwrotność.

Rozmiary orła były prawdopodobnie ewolucyjną reakcją na wielkość moa i brak konkurencji.

Wygląd

Według maoryskich legend, były czarno-białymi ptakami z żółtymi końcami skrzydeł i czerwonym grzebieniem.

Ewolucja

Był spokrewniony z innymi, znacznie mniejszymi orłami. Według naukowców, przez ostatni milion lat ewolucji, urósł 10-15 razy, co oznaczałoby najszybszy ewolucyjny wzrost ze wszystkich znanych gatunków kręgowców na świecie.

Występowanie

Orły Haasta żyły przede wszystkim we wschodniej części Wyspy Południowej – wyłącznie tam, gdzie żył moa.

Nie było ich dużo – prawdopodobnie nie więcej niż kilka tysięcy.

Orzeł a moa

Mimo imponujących rozmiarów, orły Haasta były nawet piętnastokrotnie mniejsze od moa, ale z łatwością mogły zabijać te wielkie ptaki, ważące 150 i więcej kilogramów.

W izolowanej i pozbawionej lądowych ssaków Nowej Zelandii, to ptaki wypełniły nisze ekologiczne, które gdzie indziej są zwykle wypełnione przez ssaki.

Jeśli przyjąć, że jako pasące się zwierzęta, moa spełniały funkcje podobne jak antylopy, lamy, bydło czy jelenie, to orły Haasta wypełniłyby niszę zarezerwowaną gdzie indziej dla najgroźniejszych drapieżników – np. lwów i tygrysów.

Przeczytaj więcej o moa, gigantycznych ptakach z Nowej Zelandii, które wyginęły za sprawą Maorysów.

Wyginięcie

Dlaczego orły Haasta wyginęły?

Moa stanowiły najważniejszy składnik pożywienia orłów Haasta, dlatego gdy moa wyginęły, orłów również zaczęło ubywać.

Niektóre legendy podają, że gdy zabrakło moa, orły były zdolne do zabijania ludzi, co według naukowców mogło być prawdą.

Ale częściej to Maorysi polowali na orły, niż orły na ludzi.

Według dzisiejszych badań, gatunek wymarł około 1400 roku.

Ostatnie orły Haasta?

Charles Douglas, słynny geodeta i odkrywca, w swojej książce napisał, że podczas jednej ze swoich licznych wypraw w latach osiemdziesiątych XIX wieku napotkał dwa ogromne ptaki drapieżne w dolinie rzeki Landsborough. Jeden miał 2, a drugi 2,5 metra rozpiętości skrzydeł.

Douglas ustrzelił oba i zjadł na kolację.

Czy mogły to być orły Haasta? Rozpiętość skrzydeł sugerowałaby, że tak.

Poza tym Douglas był znanym i bardzo wiarygodnym człowiekiem, a jego przyrodnicze obserwacje dostarczyły wielu cennych i wielokrotnie potwierdzonych informacji. Douglas wsławił się tym, że przez 40 lat badał region zachodniego wybrzeża Wyspy Południowej

Dlatego raczej wątpliwe, by Douglas mógł kłamać. Choć z drugiej strony podania Maorysów wyraźnie sugerowały, że tych wielkich orłów nie widział nikt od kilkuset lat.

Niewykluczone, że Douglas zjadł na kolację ostatnich przedstawicieli niezwykłego gatunku orła Haasta.

Błotniaki Eyles’a

Ale możliwe, że były to inne ptaki, na przykład jedne z ostatnich błotniaków Eylesa. Błotniaki te również wymarły, choć mogły przetrwać nieco dłużej od orłów, nawet do drugiej połowy XIX wieku. 

Błotniaki Eyles’a były wyraźnie mniejsze od orłów Haasta chociaż i tak dwukrotnie większe od pozostałych błotniaków. Rozpiętość ich skrzydeł mogła osiągać nawet 2 metry.