Wiek emerytalny

Wiek emerytalny w Europie, Polsce i na świecie

Zobacz mój nowy kanał na YouTube:

Powiązane szkolenia:

nz cover2
Nowa Zelandia – relacja z podróży (dzień po dniu)
Nowa Zelandia – relacja z podróży (dzień po dniu), Nowa Zelandia + Australia 2019: Śledź naszą podróż na Instagramie, Historia Filipin – kolonizacja, Wojna na Pacyfiku, Marcos, Duterte, Singapur – ciekawostki, historia, zarobki i guma do żucia, Największe państwa świata [TOP-10] [FILM], Nauru. 3. najmniejsze państwo świata. Czy nadal jest tak bogate? [FILM], Podróż dookoła świata [Relacja], Wycieczka do Tybetu [Relacja], Jak stworzyć bloga? [Dokładna analiza – 11 punktów], Warsztaty teatralne: Improwizacja odmienia życie. Krzysztof Antczak [Wywiad], Praca w Nowej Zelandii, Yerba mate – właściwości, parzenie, działanie, Indie – ciekawostki. Hinduizm. Kobiety w Indiach., Wycieczka na Islandię, Najciekawsze miejsca na świecie [Ranking 2015], Ciekawostki o Azji [+5 rzeczy, których brakuje mi w Europie.], Choroba wysokościowa – leki, objawy, nasze doświadczenia: Tybet, Peru, Boliwia, Tanie podróżowanie – Plusy i minusy. [Tanie podróże], Najpiękniejsze krajobrazy świata [Ranking 2015], Alfabet chiński, chińskie znaki, chińskie litery i pismo chińskie, Ludobójstwo w Rwandzie [Rwanda 1994], Tutsi i Hutu – Konflikt w Rwandzie [Rwanda 1994], Wiek emerytalny w Europie, Polsce i na świecie, Pol Pot i Czerwoni Khmerzy – Pola Śmierci w Kambodży, Spanie w samochodzie – zalety, wady, bezpieczeństwo, Wojna w Wietnamie – zdjęcia z Ho Chi Minh, Machu Picchu / Maczu Pikczu – Ciekawostki, Co zrobić aby być szczęśliwym? [i jak przestać się martwić?], Fala tsunami. Największe tsunami nadchodzi. [Relacja], Apartheid w RPA – Wojciech Jagielski, Odkrycie Ameryki przez Kolumba [Krzysztof Kolumb], Chiny – Ciekawostki o szkole i edukacji, Borneo i Taman Negara [Malezja – wycieczka do dżungli], Krakatau – wulkan, który zabił 36000 ludzi, Meksyk – ciekawostki [Święto Zmarłych w Meksyku], Słowenia – Jaskinie Szkocjańskie i Postojna, Wycieczka do Wietnamu [Ciekawe miejsca], Najwyższy szczyt świata – Mount Everest czy Chimborazo w Ekwadorze?, Storytelling – zasady i przykład [Przekroczenie progu], Żółwie morskie [Zobacz, jak wykluwają się z jaj], Albania – turystyka i ciekawostki, Potosi: Kopalnie w Boliwii [Piekło], Słowacja – narty na Słowacji [2016], Wolontariat zagraniczny i praktyki studenckie AIESEC, Sri Lanka – opowieści z podróży, Nowa Zelandia – ciekawostki z wycieczki do Nowej Zelandii, Jak robić dobre zdjęcia? [15 sposobów], Islandia, wulkan Eyjafjallajökull i Obama, Oznaczenia toalet na świecie, Kampania wrześniowa 1939 [Przebieg, bitwy], Wycieczka do Nepalu. Indie, Sikkim, Himalaje, Kolej tybetańska – wycieczka do Tybetu najwyżej położoną koleją świata, Wycieczka do USA [Relacja. Samochodem po USA], Dlaczego warto podróżować? [5 prawdziwych powodów], Lustrzanka czy kompakt? Jaki aparat kupić?, Sarajewo – Wojna i zabytki. [2015], Pilot wycieczek – Praca marzeń? [Czy warto], Maroko – wakacje na własną rękę, Australia – ciekawostki i ciekawe miejsca, Wojna w Czeczenii – Arkadij Babczenko, Salar de Uyuni – pustynia solna [Boliwia], Wycieczka do Tajlandii, Wakacje All Inclusive [oczami blogera], Ameryka Południowa – ciekawostki, Tysiąc szklanek herbaty – recenzja [Robert Maciąg], Na Chorwację czy do Chorwacji?, Wakacje na Cyprze [Porady], Indianie Ameryki Południowej [Paragwaj, Guarani], Azjatyckie tygrysy [Singapur i Malezja], Słonie morskie i lwy morskie [Półwysep Valdes], Wodospad Iguazu – Największy wodospad świata, Linia zmiany daty [Ciekawostki], [Kosowo] Wojna w Kosowie się nie skończyła?, Katastrofy lotnicze [w Polsce i na świecie], Wiza do Kambodży [Paranoja], Organizacja wesela na 1000 osób, Hongkong – Turystyka – relacja z wycieczki, Co to jest prawda? Czym jest prawda?, Synestezja – Kolory i litery [Synestezja barwna], Tioman Island (Pulau Tioman) – Rajska wyspa w Malezji, Picie wody – Ile wody pić dziennie? [Analiza], Morze Wattowe. Wyspa Texel [Holandia], Edukacja domowa w Polsce [Wady i zalety], Aparat cyfrowy Sony Cyber Shot DSC HX200, Gap year – czy warto? Wady i zalety, Islam – Ciekawostki o islamie [Islam w Polsce i na świecie]
instagram nz au
Nowa Zelandia + Australia 2019: Śledź naszą podróż na Instagramie
Nowa Zelandia – relacja z podróży (dzień po dniu), Nowa Zelandia + Australia 2019: Śledź naszą podróż na Instagramie, Historia Filipin – kolonizacja, Wojna na Pacyfiku, Marcos, Duterte, Singapur – ciekawostki, historia, zarobki i guma do żucia, Największe państwa świata [TOP-10] [FILM], Nauru. 3. najmniejsze państwo świata. Czy nadal jest tak bogate? [FILM], Podróż dookoła świata [Relacja], Wycieczka do Tybetu [Relacja], Jak stworzyć bloga? [Dokładna analiza – 11 punktów], Warsztaty teatralne: Improwizacja odmienia życie. Krzysztof Antczak [Wywiad], Praca w Nowej Zelandii, Yerba mate – właściwości, parzenie, działanie, Indie – ciekawostki. Hinduizm. Kobiety w Indiach., Wycieczka na Islandię, Najciekawsze miejsca na świecie [Ranking 2015], Ciekawostki o Azji [+5 rzeczy, których brakuje mi w Europie.], Choroba wysokościowa – leki, objawy, nasze doświadczenia: Tybet, Peru, Boliwia, Tanie podróżowanie – Plusy i minusy. [Tanie podróże], Najpiękniejsze krajobrazy świata [Ranking 2015], Alfabet chiński, chińskie znaki, chińskie litery i pismo chińskie, Ludobójstwo w Rwandzie [Rwanda 1994], Tutsi i Hutu – Konflikt w Rwandzie [Rwanda 1994], Wiek emerytalny w Europie, Polsce i na świecie, Pol Pot i Czerwoni Khmerzy – Pola Śmierci w Kambodży, Spanie w samochodzie – zalety, wady, bezpieczeństwo, Wojna w Wietnamie – zdjęcia z Ho Chi Minh, Machu Picchu / Maczu Pikczu – Ciekawostki, Co zrobić aby być szczęśliwym? [i jak przestać się martwić?], Fala tsunami. Największe tsunami nadchodzi. [Relacja], Apartheid w RPA – Wojciech Jagielski, Odkrycie Ameryki przez Kolumba [Krzysztof Kolumb], Chiny – Ciekawostki o szkole i edukacji, Borneo i Taman Negara [Malezja – wycieczka do dżungli], Krakatau – wulkan, który zabił 36000 ludzi, Meksyk – ciekawostki [Święto Zmarłych w Meksyku], Słowenia – Jaskinie Szkocjańskie i Postojna, Wycieczka do Wietnamu [Ciekawe miejsca], Najwyższy szczyt świata – Mount Everest czy Chimborazo w Ekwadorze?, Storytelling – zasady i przykład [Przekroczenie progu], Żółwie morskie [Zobacz, jak wykluwają się z jaj], Albania – turystyka i ciekawostki, Potosi: Kopalnie w Boliwii [Piekło], Słowacja – narty na Słowacji [2016], Wolontariat zagraniczny i praktyki studenckie AIESEC, Sri Lanka – opowieści z podróży, Nowa Zelandia – ciekawostki z wycieczki do Nowej Zelandii, Jak robić dobre zdjęcia? [15 sposobów], Islandia, wulkan Eyjafjallajökull i Obama, Oznaczenia toalet na świecie, Kampania wrześniowa 1939 [Przebieg, bitwy], Wycieczka do Nepalu. Indie, Sikkim, Himalaje, Kolej tybetańska – wycieczka do Tybetu najwyżej położoną koleją świata, Wycieczka do USA [Relacja. Samochodem po USA], Dlaczego warto podróżować? [5 prawdziwych powodów], Lustrzanka czy kompakt? Jaki aparat kupić?, Sarajewo – Wojna i zabytki. [2015], Pilot wycieczek – Praca marzeń? [Czy warto], Maroko – wakacje na własną rękę, Australia – ciekawostki i ciekawe miejsca, Wojna w Czeczenii – Arkadij Babczenko, Salar de Uyuni – pustynia solna [Boliwia], Wycieczka do Tajlandii, Wakacje All Inclusive [oczami blogera], Ameryka Południowa – ciekawostki, Tysiąc szklanek herbaty – recenzja [Robert Maciąg], Na Chorwację czy do Chorwacji?, Wakacje na Cyprze [Porady], Indianie Ameryki Południowej [Paragwaj, Guarani], Azjatyckie tygrysy [Singapur i Malezja], Słonie morskie i lwy morskie [Półwysep Valdes], Wodospad Iguazu – Największy wodospad świata, Linia zmiany daty [Ciekawostki], [Kosowo] Wojna w Kosowie się nie skończyła?, Katastrofy lotnicze [w Polsce i na świecie], Wiza do Kambodży [Paranoja], Organizacja wesela na 1000 osób, Hongkong – Turystyka – relacja z wycieczki, Co to jest prawda? Czym jest prawda?, Synestezja – Kolory i litery [Synestezja barwna], Tioman Island (Pulau Tioman) – Rajska wyspa w Malezji, Picie wody – Ile wody pić dziennie? [Analiza], Morze Wattowe. Wyspa Texel [Holandia], Edukacja domowa w Polsce [Wady i zalety], Aparat cyfrowy Sony Cyber Shot DSC HX200, Gap year – czy warto? Wady i zalety, Islam – Ciekawostki o islamie [Islam w Polsce i na świecie]

Wiek emerytalny w Europie – a na świecie dzieci

W wielu krajach, które odwiedziliśmy podczas podróży dookoła świata, nie ma czegoś takiego jak wiek emerytalny. Ba, nie ma czegoś takiego jak emerytura! Obowiązuje zasada: nic Ci się od Państwa nie należy.

Jeśli chcesz godnie żyć na starość, to masz tam 3 wyjścia:

    talk

  • pracować także w „wieku emerytalnym” (lub osiągać dochód w inny sposób),
  • mieć własne oszczędności,
  • mieć dzieci, które będą Cię utrzymywać (taka transakcja wiązana, w zamian za ich utrzymywanie w dzieciństwie).

Dlatego tak wielu starszych ludzi widzieliśmy w pracy: sprzedawali warzywa na targu, wynajmowali pokoje turystom, pracowali w ogródkach, sklepach. A po ulicach biegały dzieci – najlepsze zabezpieczenie emerytalne w Ameryce Łacińskiej, Afryce i Azji.

Wiek emerytalny w Niemczech – Otto Bismarck

I tak działało to od wieków. Emerytura to wynalazek stosunkowo młody. Wprowadził ją kanclerz Bismarck w Niemczech w 1889r. Ustalił wiek emerytalny – 65 lat, ale ludzie umierali wtedy zwykle koło pięćdziesiątki – dlatego emerytura dotyczyła nielicznych i wypłacano ją zazwyczaj krótko, bo osoby, które dożywały wieku emerytalnego, szybko umierały. I nie był to prezent od państwa, bo jednocześnie wprowadzono obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne pracowników.

Większość ludzi nie dożywała emerytury i praca przez całe życie była czymś normalnym. Postęp medycyny powodował wzrost średniej długości życia, np. w 1910r. ludzie w Niemczech żyli średnio już 64 lata, ale wiek emerytalny także podniesiono – do 70 lat.

Wiek emerytalny w USA i umowa międzypokoleniowa

Tak samo było w USA – w 1910r. wiek emerytalny wynosił 74 lata – o wiele więcej, niż oczekiwana długość życia. Wcześniej pieniądze wypłacano tylko weteranom wojennym (dlatego weteran był świetnym kandydatem na męża!).

Mniej więcej w tym czasie wprowadzono zasadę, że emerytury są wypłacane na zasadzie umowy międzypokoleniowej – bieżące składki pracowników są przeznaczane na emerytury dla dzisiejszych emerytów, a w zamian dawana jest pracownikom tylko obietnica (!), że kiedy sami dojdą do wieku emerytalnego, dostaną emeryturę ze składek swoich dzieci. Tak działa nie tylko ZUS, ale też systemy emerytalne w innych krajach.

Oczywiście powstaje problem, bo:

  • ludzie żyją coraz dłużej = spędzają wiele lat na emeryturze,
  • mają coraz mniej dzieci i to w coraz późniejszym wieku = nie ma kto płacić składek,
  • coraz później wchodzą na rynek pracy (długa edukacja) = płacą składki nie od 18., ale np. od 25. roku życia.

Od dawna same składki emerytalne nie wystarczają na pokrycie wypłat dla emerytów – duża część dopłacana jest z innych podatków. Gdyby tak nie było, to dzisiejszy wiek emerytalny w Polsce musiałby wynosić nie 65 czy 67, ale 76 lat.

Wiek emerytalny w Europie

Kobiety we Włoszech, Słowenii, Francji, Belgii i Grecji żyją na emeryturze przeciętnie 27 lat (!), mężczyźni – 23 lata. Za 10 lat 40% mieszkańców Unii Europejskiej przekroczy 65. rok życia, a niektóre kraje będą musiały wypłacać emerytury o łącznej wartości 20% PKB.

Komisja Europejska sugeruje, że wiek emerytalny w Unii Europejskiej powinien zostać podniesiony stopniowo do 70 roku życia. W Wielkiej Brytanii, Francji, Włoszech i Irlandii już wiadomo, że będzie zwiększany przynajmniej do 68 lat, w Niemczech i Holandii do 67 lat.

Premier Szwecji uważa, że wiek emerytalny powinien zostać podniesiony do 75 lat, a ludzie powinni wielokrotnie zmieniać zawód – dlatego w Szwecji powstają liczne inicjatywy edukacyjne, uniwersytety, kursy i szkolenia dla osób po 50 roku życia.

W Norwegii w ogóle zniesiono minimalny wiek emerytalny (67 lat) – wprowadzono po prostu zasadę, że im później przechodzisz na emeryturę, tym wyższe świadczenia dostajesz.

Powszechną tendencją jest też zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn – wszak to kobiety żyją dłużej i dłużej przebywają na emeryturze.

Jaki jest powszechny wiek emerytalny w Europie i na świecie?

Zrównany wiek emerytalny kobiet i mężczyzn mają lub właśnie wprowadzają m.in.:

  • 68 lat: Finlandia
  • 67 lat: Szwecja, Dania, Islandia, Norwegia (ale patrz wyżej), Hiszpania, Holandia, Niemcy
  • 66 lat: Irlandia
  • 65 lat: Belgia, Bośnia i Hercegowina, Cypr, Grecja, Kosowo, Luksemburg, Portugalia

Wiek emerytalny we Francji to obecnie 62 lata, ale planuje się tam wprowadzenie systemu na wzór niemiecki, co w konsekwencji podniesie wiek emerytalny do 65-67 lat.

W Japonii wiek emerytalny to prawie 70 lat, a w USA 67 lat. We Włoszech planuje się podwyższenie wieku emerytalnego dla mężczyzn do 70 lat.

Niski wiek emerytalny (60 lat dla mężczyzn i 55 lat dla kobiet) mają takie państwa jak: Białoruś, Rosja, Ukraina, Uzbekistan – ale także tam jest on radykalnie podnoszony.

Wiek emerytalny w Polsce – emerytury po nowemu

System emerytalny PAYGO (Pay As You Go), czyli nasza umowa międzypokoleniowa, sprawdza się tylko w krajach, gdzie jest nieporównywalnie więcej pracowników niż emerytów. Utrzymywanie go na siłę wymaga zmniejszenia wysokości emerytur, podwyższenia podatków i podniesienia wieku emerytalnego.

W Polsce i Unii Europejskiej za 20-30 lat 1 emeryt będzie przypadał na 1 pracownika. Do tego aż 90% ludzi będzie dożywać wieku emerytalnego. Dlatego mowy nie ma, żeby w Polsce i Unii Europejskiej skończyło się na podniesieniu wieku emerytalnego do 67 lat.

Jeśli nie ma co liczyć na emeryturę od państwa, trzeba się zabezpieczyć inaczej. 2/3 Niemców samodzielnie oszczędza w dobrowolnych programach emerytalnych. Podobnie jest w USA, Australii i Europie Zachodniej. W Kanadzie państwo gwarantuje tylko ułamek pieniędzy potrzebnych do życia – całą resztę trzeba zaoszczędzić w inny sposób.

System emerytalny w Chile

Za wzór reform emerytalnych służy Chile. W 1981 r. dotychczasowy system oparty na umowie międzypokoleniowej bliski był bankructwa, dlatego wprowadzono całkowicie prywatny system emerytalny.

Pracownicy oszczędzają i gromadzą kapitał w prywatnych funduszach emerytalnych. Ważne jest słowo „kapitał”, bo np. na koncie ZUS, zgodnie z ustawą, gromadzi się informacje (!!!) o wpłaconych składkach.

Poza emeryturami z funduszy prywatnych, państwo wypłaca w Chile niską minimalną emeryturę tym, którzy przepracowali 20 lat. Nie ma jednak przymusowych składek na „ZUS”, a świadczenia te są finansowane z podatku VAT.

Ta część systemu jest zgodna z wymyślonym w 1942 r. w Wielkiej Brytanii tzw. systemem Beveridge’a, który opierał się na wypłacaniu równych, całkowicie minimalnych emerytur – ale z podatków, a nie ze składek emerytalnych.

Sprawność takiego systemu widać od razu:

  • W Chile pracownicy płacą składki w wysokości 10% pensji, a emerytury wynoszą średnio 80% ostatniego wynagrodzenia.
  • W Polsce pracownicy płacą składki w wysokości 40% pensji, a emerytury wynoszą średnio 68% ostatniego wynagrodzenia.

Chilijski system emerytalny skopiowało ponad 30 krajów, głównie Ameryki Łacińskiej (m.in. w Argentynie i w Meksyku).

Emerytury na świecie

Istnieje wiele państw, gdzie w ogóle nie ma powszechnych emerytur.

W wielu krajach Ameryki Łacińskiej, Afryki i Azji, emerytury otrzymuje tylko wąska grupa wojskowych i niektórych urzędników państwowych – czyli dziś jest tam mniej więcej tak, jak np. we Francji przez całą 2. połowę XIX wieku.

W Chinach system emerytalny jest dobrowolny – ale i tak uprzywilejowani są urzędnicy państwowi, wojsko i działacze partyjni – ich emerytura jest 3-krotnie wyższa niż pozostałych.